Hoi Lex,
Op dit moment zou ik zeggen dat dat ik gevoel ook verschijnt.
Kan dat op een ander moment anders zijn? Hoe dan?
Dit is een typische Jelle-disclaimer ;) Mijn geheugen is wat a-typisch, dus moet ik alles elke keer opnieuw bepalen. En voor het geval ik in zo'n moment iets over het hoofd zie, of later in staat ben 'dieper' te kijken, maak ik een voorbehoud. Bovendien houd ik überhaupt niet van beweringen die iets voor altijd vast zetten.
Maar het is vrij veilig om te zeggen dat dat ik gevoel altijd verschijnt (#slikt-allerlei-disclaimers-in).
Er is een ik-gevoel. Er is de mens Jelle. Wat is de overeenkomst of het verschil in de onmiddellijke beleving? Is "de mens Jelle" een directe ervaring of een gedachte?
De mens Jelle is een label (en gedachte dus) die op een wisselende combinatie van ervaringen geplaatst wordt (de eerder genoemde lichaam en mind). Het ik-gevoel is een gevoel en idee van bij die lichaam-mind-combinatie horen. Het is lastig om dit ik-gevoel precies te pakken te krijgen, omdat er naar kijken leidt tot het doorschieten naar die andere ik, het toneel waar de rest in verschijnt.
een bewustzijn
Die term wordt vaak gebruikt voor "de mind" of "het zelfbewustzijn", maar ik vermoed dat wij allebei hetzelfde er onder verstaan: Bewust zijn: het besef dat "er is". Datgene waar alle zintuigindrukken, gedachten en gevoelens terecht komen. Het scherm waarop de film wordt geprojecteerd a.h.w. En laten we ons er van bewust zijn, dat het een concept is. Het is niet gezegd dat er "iets" is dat ervaart.
Precies. En het lastige hier is, dat er dus een soort identificatie mee is. Dat maakt verschil tussen bewustzijn en zelfbewustzijn weer lastig ;)
Ik ben het met je eens dat het een concept is. De vraag of er 'iets' is dat ervaart is de reden dat ik hier ben.
Dit bewustzijn is/lijkt gekoppeld aan de Jelle-persoon.
Op welke manier? Wat kun je zeggen over die "koppeling"? Hoe manifesteert zich die in de directe ervaring?
Voor zover bekend is er in dit bewustzijn altijd een lichaam (en mind), die Jelle wordt genoemd (of in ieder geval de projectie van een lichaam, maar dat is mogelijk hier een niet ter zake doende vraag). In sommige situaties wordt dit lichaam niet direct ervaren (bv in met ogen dicht in een zoutbad), maar dit bewustzijn ervaart nooit het lichaam (en mind) van noem-eens-iemand- lex.
Is het begrip "directe (of onmiddellijke) ervaring" eigenlijk duidelijk?
Het is misschien goed om dit (nog) eens uit te leggen. Ik heb er waarschijnlijk mijn eigen invulling aan gegeven. Ik merk namelijk vooral dat de logica van het onderscheid tussen directe ervaring en niet-directe ervaring er niet is. Al maakt de term onmiddellijk al weer iets duidelijk.
het kan met (nog) dieper kijken ook iets zijn wat in het bewustzijn verschijnt.
En is dat zo of hoe zit het anders?
[eerst een kwartiertje grondingsoefeningen nodig na het stilstaan bij deze vraag]
Weer een disclaimer. Jouw vraag leidt tot een desoriënterende ervaring ergens ver in wat ik Stilte noem. Er is eerder een neiging naar verdwijnen van elk besef (van bestaan) dan dat er inzicht (laat staan uitsluitsel) over de vraag ontstaat.
De inhoud van het ik-besef
Dat begrijp ik niet. Hoe kan een besef een inhoud hebben?
Ik bedoel hier: dat waar het ik-besef naar verwijst. Het wordt allemaal met ik aangeduid, maar ik verwijst niet altijd naar hetzelfde.
Mooi onderzoek. Conclusie: Het ik-besef is er niet altijd. Het is er wel altijd als de aandacht er op wordt gericht.
Dit klinkt goed en ik wilde bijna typen: mee eens!
Maar ik weet niet of jij wel hetzelfde bedoelt als ik. Er is een ik-besef als er er bewustzijn van levend zijn is [knip dislaimer]. Tijdens de slaap is er geen ik-besef, maar ook geen besef van levend zijn. Datzelfde geldt bij sterke focus op een activiteit. Beide kunnen pas na afloop gekend worden. Aan de andere kant van het spectrum is er die Leegte. Daar ben ik minder bekend mee als met slaap, maar het lijkt erop dat dat vergelijkbaar werkt, maar met een langere overgang naar normaal bewustzijn. Zodra er daar bewustzijn is van levend zijn, is er ook bewustzijn van die ruimte/dat toneel. En ook daar zit dat ik-besef.
Waar het ik-besef op een bepaald moment precies mee samenhangt, hangt van de aandacht af: soms meer op het lichaam, soms meer op de gedachten.
Ik heb dat uitgeprobeerd, maar bij mij is de aandacht óf op een gedachte, óf op (een deel van) het lichaam óf op het besef te zijn, ik ervaar geen samenhang. Kan me voorstellen dat het denken die creëert. Kun je dat checken? Kan best zijn dat wij heel anders zijn, hoor. Kun jij tegelijk de aandacht hebben op een lichaamsdeel en het besef er te zijn/te leven?
Ik ben het met je eens dat de aandacht maar bij één ding tegelijk kan zijn. En ik heb zo het idee dat dat ook is wat ik met dit stukje bedoelde. Sorry voor de onduidelijkheid. Je kan alleen wel heel snel switchen. En dat switchen in combinatie met de gedachte dat alles bij elkaar hoort, maakt die samenhang.
Maar misschien is het zinniger te kijken naar wat dat ik-besef eigenlijk is en of het een bewijs is voor een centrum van controle/waarneming. Is het dat? Of is het één (zij het een subtiele) van de vele ervaringen? Is het iets persoonlijks? Of is het "gewoon" het besef te leven? Een gevoel van levendigheid (aliveness).
Yep. Hier kom ik (nog) niet uit. Het is in ieder geval een gevoel van levend zijn. Het is (ook) een ervaring. Maar of er niet meer is, dat kan ik niet zien. De gedachte aan een camera komt op: die kan zichzelf nooit filmen. Of misschien is het meer als licht: dat is er wel, maar kan alleen gezien worden via iets anders.
Opties, mogelijkheden, maar (nog) geen aha-moment.
Groeten,
Jelle